سیری در راز و رمزهای سفره هفت سین

تحلیلی
Typography

تاریخ دقیق ورود هفت سین به مراسم نوروزی به طور دقیق مشخص نیست اما یکی از قدیمی‌ترین اسنادی که نشانگر نماد هفت‌سین است مطلبی است که ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه بیان کرده است:

«چون جمشید بر اهریمن که راه خیر و برکت و باران سبز شدن گیاه را گرفته بود، پیروز شد و دوباره باران باریدن گرفت و گیاهان سبز شدند، مردم گفتند روز نو (یعنی روز نوین و دوره‌ای تازه) آمده است. پس هر کسی ظرفی جو کاشت و مردم در روز نوروز در هفت طرح، هفت نوع غله کاشتند و سبز کردند.»

ایرانیان عقیده داشتند که در ایام نوروز ارواح درگذشتگان از جایگاه آسمانی خود به زمین و به خانه‌های خویش باز می‌گردند. بازماندگان برای پذیرایی از آنها سفره‌ای رنگین می‌گستراندند و انواع خوراک‌ها و نوشاک‌ها را در آن می‌نهادند تا ارواح درگذشتگان از پذیرایی و صفا و پاکیزگی بازماندگان، دل خوش شده و آنان را برکت عطا کنند. این رسم توجیه سفره نوروزی یا هفت سین شد.تقدس عدد هفت در نزد بسیاری از ملل و اقوام بشری مورد توجه بوده است. این عدد در باورهای دینی و اعتقادات مذهبی نیز از قداست خاصی برخوردار است.

هفت سین سفره نوروز نیز از هفت‏های مورد توجه در فرهنگ و آداب و رسوم عید نوروز است. هفت در زبان باستانی به نام امرداد است. امرداد معنای جاودانگی و بی‏مرگی نام داشت و از آنجائی که این عدد معنای زیبای زندگی و جاودانگی را می‌داد، هفت واژه را به نشانه آن گزینه کرده و بر خوان نوروزی می‌چینند.  این سفره حاوی هفت سمبل نمادین که با حرف «س» شروع می‏شوند، است. هر يك از نشانه‌ها و نمادهای سفره هفت سین بيانگر رمز و رازند و در هر زمان و مكان مفهوم خاص خود را بيان مي‌كنند. هفت‌سین از هفت محصول زمینی گزینه می‌شود تا از نعمت‏های که خداوند به انسان بخشیده  است، سپاسگزاری شود. 

خوان هفت سین پارسی با سیب، سیر، سماک(سماق به عبارتی سماغ)، سرکه، سمنو، سبزی یا سبزه (سبزی خوردنی، چراکه سبز کردن میلیون ها تن گندم یا دیگر حبوبات و بیرون ریختن آن کمی دور از اندیشه مردمان ایران زمین است) چیده می‌شود. قرآن مقدسترين و پربركتترين عضو هفت سين نماد حمايت و هم نماد دانش است. سير نقش محافظ را در سفره ايفا مي‏كند و خانه و ساكنان آن را از انرژي منفي و چشم زخم دور نگه مي‏دارد. نماد تندرستی و سلامت و نشانه مناعت طبع و قناعت است. سيب سمبل سلامتي و عشق ساكنان خانه به يكديگر است و بايد به تعداد افراد خانه، سيب سالم و رسيده در سفره گذاشته شود. بهتر است در طول مدتي كه سفره پهن است سيب‏ها خورده و سيب جديدي جايگزين شود. سیب نشانه عشق و دلدادگی است.

سمنو سمبل بركت است و بهتر است براي تقويت و تكميل نقش آن، همراه شيريني سر سفره آورده شود. سمنو نشانه و نماد شیرینی دست‌يابی به توانايی و قدرت و مبارزه با ضعف است. سكه نماد ثروت است. آن را به همراه گندم سر سفره می‏آورند تا بركت زیاد شود. سماق به خاطر هم رنگ بودن با طلوع خورشيد، يادآوري مي‏كند كه پس از هر سختي، آسودگي است سماق نماد و نشانه صبر، بردباری و شرط دست‌يابی به پيروزی و نشستن بر اريكه كاميابی است. سبزه نماد رويش و شروع دوباره و نشانه سرسبزی و رسيدن به ساحل ايثار است. سنجد نماد روابط كاري و خانوادگي ، عشق و دلباختگی و نشانه ورود به سرزمين خرد و ندای خردگرايی و دعوت به عقل است. سرکه نماد صبر و پذيرش ناملايمات و پذيرش واقعيت‌های حيات و نشانه پاكي و زدودن آلودگي است. 

آب، سكه، ماهی، آينه، شمع، ساعت، تخم‌مرغ، سنبل، گلاب و کتاب آسمانی كه هر يک صيقل زمينی و شفافی حيات و زيبايی زندگی را بيان می‌كنند، همگام با هفت‌سين در هر سفره در سرآغاز هر سال، سايه به سايه «سين‌»ها می‌نشينند و اشارتی از نماد مادی در رهيابی به حيات معنوی هستند. الگوی هفت‌سين، هفت‌نام هفته نخست هر ماه، برابر با نام «امشاسپندان» است كه فرشتگان الهی‌‌اند و نيكی و پاكی و ستايش را از آسمان به انسان زمينی عرضه می‌دارند. امشاسپندان فروزه‌های اهورامزدا و هر کدام دارای مفهومی هستند که بخشی از عظمت خداوند یکتا را به آدمی می‌شناسانند و با شناخت و پیروی از این مفاهیم و ایزدان می‌توان اهورامزدا را درک کرد.

برخی را اعتقاد بر آن است که ایرانیان قدیم به جای هفت سین هفت شین داشتند. «در دوران ساسانیان (دوره پیش از اسلام) این سفره با عنوان «هفت شین» شهرت داشته و مشتمل بر؛ شمع و شراب، شیرینی، شهد (عسل)، شمشاد، شربت و شقایق  بوده است».درآن زمان، قالب‌های زیبا و منقش کائولین، مهمترین کالای بازرگانی چین بود که به ایران وارد می‌شد؛ این قالب‌ها به چینی معروف بودند و هفت خوراکی که در خوان نوروزی می‌نهادند در این ظروف قرارمی‌گرفته به همین سبب به خوانچه نوروزی«هفت چین» نیز می‌گفتند. با ورود اسلام به ایران و رواج زبان عربی، به دلیل نبود «چ» در زبان عربی به سین تغییر نام داد و علاوه بر این  سرکه به جای شراب، به علت حرام بودن آن، جایگزین شده و هفت شین یا هفت چین ایرانی  به  هفت سین مبدل شده است.

گروهی استدلال می‌کنند: «ایرانیان باستان در سر سفره نوروزی از هفت گونه میوه خشک شده یا‌ تر یعنی، از سنجد، سماق، سمنو، سیب، سیر، سرکه و سبزی سود می‌جستند و آن را هفت چین= هفت چیدنی، می‌نامیدند. راز خوش یُمن خواندن سفره هفت سین و آغاز سال در کنار آن، نه به محتویاتش، که به دل‌خوشی‏های ماست؛ دل خوشی در کنار سفره‌ای که هرچه در آن باشد، هفت سین صدایش می‌کنیم و گویی تاکید داریم که امیدواریم در بِه شدن حالمان، حتماً این هفت سین موثر هستند. ايرانيان مسلمان به نشانه توکل و توسل به خداوند متعال در آغاز سال و درخواست بهترين‏ها از خالق خويش قرآن را در بهترين جاي سفره قرار داده و پس از آن اجزاي ديگر را مي‏چينند  و با خواندن دعای یا مقلب القلوب والابصار ازخداوندی که تدبیرکننده امور است دگرگونی حال خود به بهترین حالات و تازه شدن وتغیر یافتن را همراه بهار می‏خواهند. نوروزتان پیروز و سفره دلتان پر از شادی و سفره روزی‏تان گشاده و پر نعمت بادا.

 

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

بار گذاری نظرات قدیمی تر
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.