حواسمان باشد ؛ سیل کوهسرخ برایمان تکراری نشود

تحلیلی
Typography

انگار شنیدن خبر وقوع سیل در کوهسرخ این بهشت گمشده خراسان رضوی برایمان تکراری شده است. در سه فصل بهار، پاییز و زمستان یه جورایی منتظر خواندن مطلب در باره سیل کوهسرخ هستیم. در شبکه‏های اجتماعی هم به دیدن تصاویری از سیل در آبادی‏های کوهسرخ عادت کردیم.

سیل در کوهسرخ و خسارات انگار خیلی طبیعی شده است. اصلاً چرا باید در کوهسرخ سیل بیاید؟

سيل در حقيقت افزايش ارتفاع آب رودخانه و مسيل و بيرون زدن آب از آن و اشغال بخشي از دشت‌هاي حاشيه رودخانه مي‌باشد كه مي‌تواند با غرقاب نمودن منطقه باعث وارد آمدن خسارات بر ساختمان و تاسيسات عمومي شده و تلفات انساني و دامي به همراه داشته باشد در مواردي نيز سيل مي‌تواند ناشي از افزايش سطح آب درياچه و يا دريا باشد كه در اين موارد جريان بادهاي شديد تاثير زيادي خواهد داشت.

در هنگام بارش باران و برف, مقداري از آب جذب خاك و گياهان مي شود, درصدي تبخير ميشود و باقيمانده جاري شده و رواناب ناميده مي شود. سيلاب زماني روي مي دهد كه خاك و گياهان نتوانند بارش را جذب نموده و در نتيجه كانال طبيعي رودخانه كشش گذردهي رواناب ايجاد شده را نداشته باشد. بطور متوسط تقريبا 30 درصد بارش به رواناب تبديل مي شود.  باران‌های سنگین، شیب‌های زیاد، تخریب سدها، وجود طوفان و دخالت انسان در طبیعت، از دیگر عوامل مهم در بروز سیلاب است.

سیلاب‌ها بر دو گونه‌اند، سیلاب‌های آرام که به تدریج در طی روزها و هفته‌ها در اثر بارندگی و افزایش حجم ناگهانی آب رودخانه و دریاچه‌ها ایجاد می‌شوند و سیلاب‌های ناگهانی که در اثر افزایش ناگهانی حجم آب رودخانه‌ها و دریاچه‌ها ایجاد شده و با خود مرگ و مصدومیت افراد و تخریب منازل را به همراه دارند. روش‏هاي اصلي مهار سيلاب از زمان‏هاي دور بكار گرفته مي‏شوند. اينها شامل احياء جنگل‏ها ، احداث سيل بندها ، سدها ، مخازن و كانال‏هاي سيلاب بر مي‏باشند.

 

کوهسرخ انگار آبستن حوادث طبیعی است. همنشینی با گسل درونه، مشکلات خشکسالی و سیل از جمله حوادث قابل رصد در این بخش زیباست. کوهسرخ چقدر برای مقابله با بلایای طبیعی آماده است؟ آیا زیرساخت‌های این ناحیه کوهستانی کاشمر و ساختمان‌های  ریوش و روستاهای آن توان کافی برای مقاومت در برابر سیلی بزرگ را دارند؟ آیا نهادهای امدادی و درمانی آمادگی کافی برای امدادرسانی به مردم این بخش را دارند؟

یقین میزان آمادگی هر منطقه برای مقابله با سیل بستگی به میزان شدت این حوادث دارد. آمادگی ما به این بازمی‌گردد که چقدر توانستیم زیرساخت‌های خود را ارتقا دهیم. مهم‌ترین موضوع این است که چطور می‌توانیم پیشگیری کنیم و میزان ریسک و خطرات را کاهش دهیم.در زمان بروز سیل مردم بهتر از همه می‌توانند به خودشان کمک کنند، البته به شرط اینکه مردم منطقه آموزش‌های لازم را دیده باشند. دستگاه‌های مسئول نیز باید در این زمینه اقدامات لازم را انجام دهند، باید شرایط لازم در ساخت‌وسازها رعایت شود. مقاوم‌سازی ابنیه و مراکزی که در زمان حوادث و بحران کار هدایت،‌ حمایت، فرماندهی و درمان را بر عهده دارند در اولویت است.

مقاوم‌سازی بافت‌های فرسوده در ریوش و روستا مهم است. آیین نامه‌های خوبی برای ساخت و ساز خانه‌های مقاوم داریم، اما مساله این است که آنها را رعایت نمی‌کنیم و این موضوعی است که به آحاد مردم و تک تک آنها بازمی‌گردد. باید بپذیریم که در خیلی جاها اهالی در خانه‌های غیراستاندارد زندگی می‏کنند. دستگاه‌های پیش‌بینی کننده باید مدام در حال رصد وقوع سیل باشند و احتمال‏سنجی‏های لازم را اعمال کنند. خدا کند هلال احمر دارای قدرت مانور در کوهسرخ باشد. مدیریت بحران نقش مهمی در مقابله با سیل دارد.

بحث سیل هر از گاهی کوهسرخ در فصول مختلف سال باید از منظر پدافند غیر عامل مورد توجه قرار بگیرد. چرا این فرایند در این منطقه به عنوان یک تهدید مطرح باشد؟ و چرا تاکنون راهکاری برای عدم تکرار آن اندیشیده نشده است؟ در پدافند غیر عامل ديگر سلاح و روش‏هاي دفاع نظامي بكار نمي‏آ‏‏‏‏يد. اين محافظت يا دفاع كه ابعاد آن به مراتب وسيع تر از دفاع عامل است، بايد ملاك عمل قرار گيرد. در اين روش، بايد شيوه‏ها، ابعاد گوناگون و گستره وسيع تهديدات، تهاجم و حمله دشمن مورد بررسي قرار گرفته و براي تك تك آنها با ارائه بهترين راهكارها چه قبل از وقوع و چه در حين وقوع، تدبير نمود.

مديريت جامع مهار وكاهش خسارات سيل مجموعه‏اي از اقدامات سازه‏اي و غيرسازه‏اي و يا تلفيقي از آنهاست كه براي جلوگيري و يا كاهش ايجاد سيلاب درحوضه‏ها ، جلوگيري و يا كاهش بروز طغيان رودخانه‏ها ومسيل‏ها و به خصوص كاهش تلفات و خسارات ناشي از سيلاب انجام مي‏گيرد .مديريت مهار سيلاب باكاهش خسارات سيل كوششي است همه جانبه ومتشكل از برنامه‏ها واقداماتي براي كاهش اثر سيلاب بر شرايط اجتماعي و اقتصادي كه در سكونتگاه بنا نهاده شده اند.

پديده سيل عليرغم همه پيچيدگي‏هايش قابل بررسي و شناخت بوده و مي‏توان براي مهار وكاهش خسارات آن و حتي بهره برداري اقتصادي از سيلاب راه حل‏هاي مناسب را جستجو كرد .در خلوت خود کمی اوضاع کوهسرخ را بررسی کنیم؛ به چه میزان سیل و سیلاب را مدیریت کردیم؟ آیا توجه ما به مقوله آبخيزداري و مديريت كاربري اراضي درست و استاندارد و منطبق بر مسایل منطقه بوده است؟آبخيزداري و مديريت كاربري اراضي در واقع نقش پيشگيري سيلاب را در محلي كه بارش نازل مي‏گردد برعهده دارد و تا قبل از تشكيل آبراهه‏هاي بزرگ و توليد رواناب و رسوب قابل ملاحظه قاعدتاً با مشكلات و هزينه كمتري قابل كنترل خواهد بود

.عمليات آبخيزداري وكاربري اراضي در واقع همان اقداماتي است كه درحفاظت از آب وخاك با ايجاد پوشش گياهي و يا عمليات سازه‏اي كوچك و متوسط در آبراهه‏ها براي كاهش فرسايش و افزايش و ذخيره آب و تلفات آن، افزايش نفوذ پذيري و ذخيره ، رطوبت ، افزايش ميزان تبخير و تعرق ، افزايش زمان تمركز و در نهايت كاهش رواناب و سيلاب وكاهش و مهار خسارات سيل مي‏گردد .يكي از مهمترين عملكردهاي عمليات آبخيزداري افزايش ميزان نفوذ وكاهش سرعت رواناب سطحي توام با حفظ آب وخاك درسطح حوضه مي‏باشد.

مديريت صحيح اراضي از جمله رعايت اصول درست وعلمي كشاورزي در اراضي شيبدار و متناسب با عمق و حاصلخيزي خاك توام با انتخاب گونه يا گونه‏هاي مناسب و سازگار نقش بسيار مفيد و مثبتي در افزايش ميزان خلل وفرج ، ..... نفوذ ، كاهش سرعت رواناب سطحي و آبراهه اي دارد. از جمله اين عمليات مي‏توان به كشت نواري و در جهت عمود برشيب دامنه‏ها، رعايت حدود شيب مناسب براي انواع زراعت‏ها وهمچنين تناوب زراعي را برشمرد. آیا در کوهسرخ این موارد به درستی انجام شده است؟

عمليات بيولوژيك همگام با عمليات مكانيكي سازه‏اي آبخيزداري نظير بانكت بندي ، تراس بندي وساير روش‏هاي ذخيره نزولات در دامنه‏ها واحداث بندهاي اصلاحي و حفاظتي در آبراهه‏ها تاثير چشم‏گيري درافزايش نفوذ وكاهش سرعت جريان‏هاي سطحي و آبراهه‏اي به خصوص در سيلاب‏هاي كوچك و متوسط و با تكرارهاي فراوان دارد. آیا این موارد بدرستی در کوهسرخ انجام شده است

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

بار گذاری نظرات قدیمی تر
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.