سمنو، غذای مقدس که می‏تواند سوغات کاشمر باشد

اخبار ترشیز
Typography

اسفند و فروردین را باید ماه سمنو بدانیم. این غذای مقوی یکی از ارکان سفره هفت سین ایرانیان است. در خلال سال بارها شاهد برگزاری آیین سمنوپزان بوده‏اید. بسیاری این غذا برای ادای نذر به نیت بانو زهرا(س) پخت می‏کنند.

در هنگام طبخ حاجتمندان به هنگام هم زدن دیگ سمنو حاجت‏هایشان را مرور می‏کنند و بانوی دو عالم را واسطه قرار می‏دهند تا حضرت حق حاجت روایشان کند. سمنو در کاشمر به احترام ام‏الائمه(س) تهیه می‏شود. در دیارمان هستند افراد و خانواده‏هایی که سال‏هاست نذر سمنو دارند. باور عمومی دلالت بر آن دارد که؛ سمنو از غذاهای مورد علاقه حضرت فاطمه است. این غذا را ولیمه عروسی آن حضرت می‏دانند، به این دلیل سمنو برای همه خوش یُمن است.

سمنوپزان یکی دیگر از مراسم‌ پر زحمت و پرطرفدار نوروز است. در گذشته40 تا 50 روز مانده به نوروز خانم‌ها ظرف‌هایی وسط حیاط یا پشت بام می‌گذاشتند تا از آب باران پر شود، همزمان نیز مقداری گندم در پارچه‌های سفید و نازک [به عنوان صافی] می‌ریختند تا در آب خیس شود یا اینکه روی ظرفی تشت مانند و پهن می‌گذاشتند و پیوسته آن را با آب نگه می‌داشتند تا گندم‌ها جوانه بزنند. عصاره جوانه گندم تازه را با مقداری آرد معمولی مخلوط می‌کردند. نزدیکی‌های عید آردها را خمیر و با انواع ادویه مثل؛ زردچوبه، دارچین و سیاه دانه و کِراویه مخلوط می‌کردند. با آماده شدن آرد آن را به صورت گرده‌های کوچک یا بزرگ درآورده، در دیگچه‌های مسی (قلفت) قرار داده، روی اجاق پر از آتش می‌گذاشتند. 

روی قلفت‌ها را نیز با آتش می‌پوشاندند و پس از آماده شدن آنها را به بخش‌های مناسب تقسیم و توزیع می‏کردند. در ایام نوروز نیز این سمنو برای پذیرایی از مهمانان مورد استفاده قرار می‏گرفت. سمنو خوشمزه و شیرین است و این در حالى است که به آن هیچ نوع ماده شیرین کننده اضافه نمى‏کنند. ترکیب عصاره جوانه گندم با آرد کامل طعم شیرین به آن مى‏دهد. مواد و ویتامین‏هاى موجود در گندم و جوانه آن ارزش غذایى فراوانى دارد. سمنو داراى ویتامین‏هاى K-E-A و گروه ویتامین هاى B12,B8, B5, B3, B1 و مواد مهم دیگر مانند: فسفر، کرومیوم، روى، سلنیوم، آهن و مس است.

برای پخت سمنو از مراحل آغازین آن تا زمانی که پخته شود می‏توان عشق و علاقه به خاندان اهل بیت(ع) و حضرت فاطمه(س) را مشاهده کرد. سمنوپزی نذری برای رفع گرفتاری، برآورده شدن حاجات است. از زمانی که تصمیم به پخت سمنو گرفته می‏شود، شاهد قرائت آیات قرآن و ادعیه مفاتیح الجنان توسط بانیان نذر هستیم. استفاده از گندم با کیفیت، تاثیر زیادی در طعم و مزه سمنو دارد. پخت سمنو زمانبر است و صبر و حوصله و خبرگی فراوان می‏خواهد. سمنوپز با صبر و حوصله در کنار دیگ(قلفت) می‌ماند و شروع به هم زدن سمنو می‌کند تا تمام آب داخل آن بخار شود و محلولی خمیرگونه باقی بماند. این فرایند را اصطلاحاً سرخ کردنمی‌گویند. در اثر سرخ کردن، رنگ آرد و آب قهوه‌ای و معطر می‌شود.

پس از آن، به سمنو مقدار مشخصی آب اضافه می‌کنند تا رقیق شود و سمنو دوباره به جوش آید، این عمل در طول پخت چند بار تکرار می‏شود. پس از گذشت حدود 18 ساعت، سمنو را دَم انداخته؛ یعنی پارچه‌ای سفید بر روی دیگ(قلفت) قرار می‌دهند و آتش را از زیر دیگ(قلفت)  خارج می‏کنند. این کار حدود 7 ساعت یعنی تا طلوع سپیده صبح روز بعد ادامه دارد. عملاً پخت سمنو 24 ساعت طول می‏کشد. این نوا گاهی در پیرامون محل پخت شنیده می‏شود که؛« سمنو جان من است، شیره دندان من است، قوت جان من و نور دوچشمان من  است، سمنو دیگ بزرگ می خواهد، سمنو مرد کهن می خواهد، بر محمد و آل محمد (ص) صلوات».در تمام مراحل تهیه سمنو افراد حاضر مشغول ذکر و قرائت انواع ادعیه هستند.

شب سمنو پزان همه زنها دور دیگ نذری جمع می‏شوند. با گفتن بسم الله آتش روشن می‏شود. در این هنگام همه حاضران دعا می‏خوانند. وقتی كه سمنو به غل غل افتاد زن‏هائی كه نذر ریختن پسته یا بادام در دیگ سمنو دارند نذری خود را مشت مشت در آن می‏ریزند. نزدیك سحر و بعد از دم کردن سمنو حاضران نماز حاجت می‏خوانند. بعد از ادای نماز صبح تعهد می‏كنند كه اگر نیازشان برآورده شود، سال دیگر در سمنو پزان دیگری دو یا چند برابر آرد یا پسته یا بادام خواهند آورد و یا خود سمنو نذری خواهند پخت. پس از اینكه نماز و دعا به پایان رسید و زن نذردار اصلی در آن را بر می‌دارد. حاضران شادی می‏كنند. مدام ذکر صلوات به گوش می‏رسد. 

سمنو مغذى و انرژى زاست و براى ورزشکاران بسیار مفید است. سمنو داروى طول عمر و آرامش اعصاب و شیرافزاست. از این رو هم براى مادران شیرده و هم به علت مقوى بودن براى زنان باردار بسیار مفید است. از دیگر موارد مفید درمانى سمنو مى‏توان به اثرات شفابخش آن در درمان سوءهاضمه، سختى زایمان، سنگ کیسه صفرا و اختلال صفرا، پادرد، کندى ضربان قلب، ریزش مو، لاغرى، یبوست، واریس، دیابت، رشد قد، بى خوابى عصبى، تصلب شرائین و کلسترول، ضعف حافظه، خون ادرارى، ترمیم زخم‏ها، مقاومت در برابر عفونت و کمک به ترمیم شکستگى استخوان اشاره کرد. گاهی در داخل این غذاى بهشت که تزئین بخش سفره هفت سین است، بادام مى ریزند که نماد و مایه برکت است.

سمنو یادآور آن است که آدمی در کشاکش زندگی خود و مبارزه با طبیعت، باید نیرومندی و قدرت خویش را حفظ کند و در درازنای زندگی توان لازم برای مقابله با دشواری ها را به دست آورد. این قدرت گاه در ثروت، زمانی در دانش و هنگامی در بردباری و شکیبایی و رفتار آدمی در پهنه برخورد و ساختن و پرداختن بروز و ظهور می کند. سمنو مظهر صبر، مقاومت،عدالت و توجه به دیگران و همکاری است. پخت سمنو صورت مشارکتی برگزار می‌شود و یکی از مظاهر فرهنگ یاریگری در دیارمان است. ماندگاری سمنوی تهیه شده در جاهای مختلف کاشمر متفاوت است. حسب کیفیت گندم گاهی شاهد ماندگاری این غذای مقدس تا یکسال هم هستیم. در گذشته‏های دور دو غذای شیرین برای پیشکش تهیه می‏کردند، یکی غذای شل (سمنو) و دیگر غذای سفت (حلوا) بود.

فضای پخت سمنو فضایی معنوی و معطر است. به آن غذای مرد آفرین می‏گویند. سمنو در سفره هفت سین را نشانه حلاوت، سرزندگی، شیرینی و قدرت باروری است. کاش روزی شاهد ثبت ملی این آیین باشیم. کاش روزی این ایین مستندنگاری شود. کاش از منظر یک حرکت اقتصادی به این محصول نگریسته شود. در آن حال سمنو کاشمر و روستاهایش کارکردی موثر در بحث اشتغال و تولید ثروت داشت. کمی همت لازم است تا سمنوی کاشمر و در کنارش سوهان کاشمر برندسازی شوند و با یک نشان جغرافیایی وارد بازار مصرف شود. تولید سنتی این محصول را می‏توان متحول کرد و در فرایندی صنعتی به تولید بیشتر رسید. کافی است به ماندگاری این تولید بیشتر توجه شود و با بسته بندی شکیل وارد بازار مصرف شود. این محصول می‏توان یک سوغات مقدس از بقاع متبرکه دیارمان برای عرضه در سایر جاها باشد.

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

بار گذاری نظرات قدیمی تر
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.