دیوارنوشته ‏ها در کاشمر در محاق بی‏ توجهی مدیریت شهری

اخبار ترشیز
Typography

ديوار نوشته‌ها و ديوارنگاره‌ها (نقاشي ديواري) در كنار نماي ساختمان‌ها،‌ رنگ خودروها،‌ مبلمان شهري، (پوشش شهروندان)،‌ فضاي سبز و موارد ديگر،  از جمله مظاهر رنگ در فضاهاي شهري به شمار مي‌رود. ديوار نوشته‌ و نقاشي‌هاي ديواري كاركردهاي متفاوتي دارند كه شامل كاركرد فرهنگي، اجتماعي، سياسي، تبليغاتي،‌اقتصادي،‌ ايمني و زيبايي شناختي مي‌شود و همگي در جايگاه رسانه قرار مي‌گيرند. نقاشان مكزيكي اولين افرادي بودند كه در يك تصميم گيري گروهي به اين نتيجه رسيدند كه نقاشي‌ها را از حصار موزه‌هاي شهر رها كنند و به درون محيط شهر مي‌آورند. از اين رو شروع به نقاشي بر روي ديوارهاي شهري كردند و اين هنر به مرور زمان  جايگاه خود را در محيط شهري يافت.

نقاشي ديواري را مي‌توان در بدنه خيابان‌ها، بزرگراهها،‌ ميدان‌ها، معابر و پارك‏هاي شهري و ديواري مراكز آموزشي از جمله مهدهاي كودك و كودكستان‏ها مشاهده كرد كه به منظور جلب مخاطبان مختلف از معابران پياده گرفته تا رانندگان خودروهاي سواره، مسافران وسايل نقيله،  نوجوانان و كودكان، بر روي بدنه‌هاي شهري كشيده شده است .همچنين نقاشي ديواري مي‌بايست با در نظر گرفتن فرم، فضا، معماري ديوار و نحوه ارتباط مخاطبان با ديوار كشيده شود. در اصل نقاشي ديواري زماني مخاطبان را به سوي خود جلب مي‌كند و به قوه‌ تخيل آنها رنگ مي‌بخشد كه در محيطي مناسب، هماهنگ و سالم بكار گرفته شود.

در غير اين صورت نقاشي ديواري نه تنها به مخاطب كمك نمي‌كند بلكه موجب  آلودگي بصري و اغتشاش فكري وي نيز خواهد شد. نقاشی دیواری و رنگ به عنوان يكي از مهم‏ترين عناصر بصري مي‏تواند نمودي فعال و تأثيرگذار در منظر عمومي يك شهر داشته باشد.  تاثير انتخاب رنگ، ‌نوع رنگ،‌ جنس رنگ و محل رنگ آميزي در مناظر شهري آنقدر مهم است كه در برخي كشورها، ‌كميته‏هاي نقاشي ديواري براي پانزده سال آينده شهر هم سياست‏گذاري و برنامه ريزي نموده است. يكي از رسانه‌هاي مهم و تأثيرگذار در انقلاب 57 ايران،‌ ديوار نوشته‌ها بود.

 «ديوار نوشته‌ها» همراه با «پلي كپي متن سخنراني‌ها» و «نوار كاست»، سه رسانه‌اي بودند كه در همراهي با رسانه‌ي بزرگ وقت، يعني راديو در تهييج افكار عمومي عليه نظام سلطنتي محمدرضا شاه پهلوي سهم بسيار بسزايي داشتند.گاهی بر تن دیوارها شاهد هرزه‏نگاری هستیم. خوشبختانه این نوع نوشته در شهر ما کمتر دیده می‏شود ولی در قالب توالت نوشته‌ها قابل بررسی است. با این همه شاید در بعض جاهای شهر بر دیواری با خط زشت خطوطی و نوشتاری درج شده باشد که بتوان آن را نوعی هرزه‏نگاری دانست. هرزه نگاري ديوار نوشته‌ها گرچه گاهي با اسپري ديگري خط مي‌خورد اما وجود آن قابل انکار نیست.

بخش زيادي از ديوار نوشته‌‌ها به ابراز علاقه و عشق و يا نفرت و انزجار افراد از موضوعات مختلف اختصاص دارد. طرفداري از يك تيم فوتبال و نفرت از تيم رقيب ، علاقمندي به خواننده‌گان پاپ،‌ بازيگران سينما و تلويزيون و بازيكنان فوتبال، علاقه به محله و زادگاه  خود، از جمله متداول‌ترين اين ديوار نوشته‌هاست كه به تقويت هويت‏هاي قومي،‌ محله‌اي،‌ ديني و ملي ياري مي‏رساند.  تبليغات اقتصادي از دیگر اناع دیوارنوشته‏ها در شهرمان هستند. ديوار نوشته‌ها فراگيرترين رسانه و ارزانترين و حتي در برخي جوامع رسانه‌اي رايگان برای تبلیغات اقتصادی است.

 عدم نظارت به اين تبليغات به زشت شدن چهره و نماي شهري مي‌انجامد و در صورت كنترل و نظارت اين موضوع ضمن زيبا كردن جلوه‌ شهري به منبعي درآمدزا براي شهرداري‌ها تبديل مي‌گردد. برخی از ديوار نوشته‌های شهرمان ما هيچ نمُود زيبايي شناسي ندارند و تنها نوشته‌هايي شفاهی هستند كه عاري از خلاقيت بصري در و ديوار شهر را اشغال كرده‌اند. عدم وجود کانال‏های بازتاب مناسب و عمومی منجر به استمرار فرهنگ شفاهي در برخی جاها شده است و بنا به همين دليل ديوار نوشته‌ها ،‌تصويري نيستند و تنها گفته‌هايي نوشته شده بر ديوار هستند.

حضرات شورانشین و دست‏اندرکاران امر زیباسازی شهر در شهرداری و سایر فعالان فرهنگی همراه با مدیریت شهری می‏دانند که؛ امروزه در زندگي سراسر پر ازدحام شهري، صرف زمان‏هاي گاهاً طولاني براي رسیدن به مقصد امري اجتناب ناپذير مي‏نمايد، در این میان آنچه بيش از همه مي‏تواند تأثير خستگي ناشي از اين آمد و شد شهروندان را كم يا بالعكس دو چندان كند، مشاهده نماي زيبا يا نازيباي منظر شهری است. در سایر نقاط کشور مدیران موفق در حوزه زیباسازی شهر، براي زيباتر نمودن نماي فضاي شهري و تلطيف محيط بصري شهر از شيوه رنگ‏آميزي و اجراي نقاشي بر پيكره ديواره‏هاي سطح شهر به نحو بهینه استفاده می‏کنند.

 این ايده آشفتگي‏هاي منظر شهري را كاهش داده و موقعيت مهمي براي ورود هنر به عرصه عمومي شهر ايجاد مي‎نمايد. با ورود هنر نقاشي ديواري به عرصه خيابان‏ها و معابر عمومي شهري، حس رواني مثبت و آرامش خاطر در شهروندان ايجاد می‏شود. در نگاه اول نخستین چیزی که از یک شهر در ذهن تداعی می‏شود سیما و منظر آن شهر است و معمولاً شهرهایی که مدیران شهری آن برای زیباسازی صاحب فکر و برنامه باشند بیشتر در یادها و خاطره ها ماندگار می‏شوند. سیمای شهر شامل تمام عناصر و عوامل شهری است که به دید می‎آید و چشم قادر به تماشای آن است و در ذهن و خاطره انسان شکل می‎گیرد.

حمید رضا بی تقصیر 
در کنار این مسئله همواره دیوارنوشته‏های غیررسمی به عنوان یک عامل منفی برمعماری وحالت‏های زیباشناختی کاشمر تاثیر‏گذار است. عوامل گوناگونی می‏تواند سرمنشا این گونه رفتارها باشد که  طبیعتاً کمیسیون پژوهشی و حتی فرهنگی شورای شهر می‏توانند اقدام به شناسایی و کاستن و حتی حذف آن نماید. میزان استفاده از دیوارنوشته‏های غیررسمی در شهرمان رو به افزایش است و اماکن عمومی و خصوصی از تیررس آنها دورنمانده است. در یک نگاه موشکافانه می‏توان این دیوارنوشته‏ها را با توجه به  نوع دیوار و محله قرارگرفتن آن و میزان فاصله دیوار با معابر اصلی به مواردی نظیر؛ ابرازاحساسات،تبلیغات صنفی ‏و‏ شغلی، انواع آگهی‏های و شعارهای مختلف تقسیم کرد.

نکته قابل تامل، تاثیر روانی‏ و ‏بصری منفی این نوع نوشته‏های غیررسمی در اذهان شهروندان و مسافران و زوار است. متاسفانه این پدیده در حال تبدیل شدن به یک سنت غلط فرهنگی است . باید امیدوار بود که روزی تمام خيابان‏ها و كوچه‏های شهر از اين هنر بهره‏مند شوند. باشد. زیبنده است که برای زیباسازی شهر از مضامين مذهبي، بومی و هنري استفاده شود. در بعض نقاط شهر نهادهای مختلف تصاوير شهداي دیارمان را بر تن دیوار مجموعه‏شان درج کرده‏اند. متاسفانه وضعیت این نقاشی‏ها هم جالب نیست. به‏سازی یا نقاشی دوباره آنها ضروری است. در هر حال دیوارهای شهر تشنه نقاشی‏های حاوی؛ نمادهاي مذهبي و ارزشي، مضامين فرهنگي ، هنري و انتزاعي هستند.

مسئولان نظارت بر مبلمان شهری و مدیران امر زیباسازی شهر می‏توانند با اخذ مشاوره از هنرمندان هنرهای تجسمی، نقاشی را به عنوان یکی از راهکارهای مطلوب برای شکیل کردن نما و منظر شهر به کار ببرند. در این حالت نه تنها نماي ديوارها، بلكه تمامي پيكره‏هاي فضاي شهري پذیرای انواع رنگ‏ها و طرح‏ها و نقش‏ها خواهد شد. امید روزی روزگاری تصاویر مشاهیر و مفاخر شهرستان بر تن دیوارها جا خوش کند. نقاشي‏هاي ديواري با همه زيبايي‏هايشان باعث ايجاد حس آرامش بصري در شهروندان مي‏شوند اما جلوه و اثر اين زيبايي با گذشت زمان كم كم رنگ مي‏بازد و ديواري كه خود روزي ميزبان ديد عابران و رهگذران بود به معضلي جديد براي نماي عمومي شهر بدل مي‏شود.

 تمركز بر استفاده از طرح‏ها و نمادهاي ماندگار ، به كارگيري رنگ‏هاي با دوام طولاني و مقاوم در برابر شرايط اقليمي کاشمر ضرورتی انکارناپذیر است. باید طرح‏هايي نوين و چشم‏نواز و تفکربرانگیز جایگزین، نقاشی‏های با كيفيت پايين و آن دسته از طرح‏های که دچار فرسودگي يا رنگ‏باختگي شده‏اند، بشوند. متاسفانه شاهدیم که عوامل انساني نيز گاهاً بر چهره اين هنر زيباي شهري خدشه وارد مي‏نمايند. کمیسیون فرهنگی شورا با همراهی سایرین باید در راستاي ارتقاء فرهنگ شهروندي ، گام‏هاي موثرتري بردارد تا زحمات و هزينه‏هاي اعمال شده برای زیباسازی شهر با بي‏توجهي عده‏اي به هدر نرود.

 

از فعالان عرصه مدیریت شهری استدعا داریم کمی تا قسمتی به دیوارهای سطح شهر نگاهی بیاندازند و با دقت از منظر تخصصشان در حوزه منظر شهر و زیباسازی شهر در باره کمیت و کیفیت رسیدگی به دیوارهای شهر نظر بدهند. این موضوع می‏تواند سوژه چند جلسه شورا باشد. می‏تواند بهانه‏ای برای یک سفر به نقاطی از داخل و خارج کشور باشد. دیوارهای کاشمربا توجه به آب و هوایش و میزان تابش نور آفتاب باید پذیرای رنگ‏های ماندگار باشد. پیشنهاد می‏شود از طرح‏های بومی برای دیوارنگاری استفاده شود. می‏توان مسابقات دیوارنگاری را در سطح محلات شهر برگزار کرد.

 اعضای شورای شهر و شخص شهردار لابد با بحث گرافیت آشنا هستند؟ ضروری است موضوع حمایت و پشتیبانی از گرافیک شهری و دقت نظر در تبلیغات شهری   جدی گرفته شود. حتی می‏توان در نقاطی از شهر که این پدیده پررنگ‏تر است اقدام به برگزاری کارگاه آموزش شهروندی کرد. می‏توان از انواع نمایشگاه‏های سیار ترویجی بهره برد. می‏توان در یک اقدام ضربتی در راه کاهش دیوارنوشته‏های غیررسمی  و افزایش نسبی ارزش‏های زیبایی شناختی سیمای شهر اقدام کرد. امید شاهد همتی عالی از سوی شورای اسلامی شهر و شهرداری برای زیباسازی شهر با توجه به جایگاه دیوارنوشته‏ها باشیم. آمین.

 

 

 

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

بار گذاری نظرات قدیمی تر
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.