کاشمر و سیری در بررسی غفلت‏هایمان در امر محرم ‏پژوهی

اخبار ترشیز
Typography

یک نکته عجیب در باره محرم‏پژوهی در کاشمر به نحو آزاردهنده‏ای مشهود است. در باره محرم و آیین‏های آن در دیارمان نوشته‏های موجود است ولی هیچکدام دارای نگاه علمی نیست. به عبارتی کاشمر در حوزه مطالعات مربوط به آیین‏ها و مناسک مربوط به ماه محرم هنوز اندر خم یک کوچه است.

نگارنده در جریان چند تحقیق علمی هست. این تحقیقات در قالب چند پایان‏نامه انجام شده‏اند. متاسفانه این موارد به هر دلیل منتشر نشده‏اند. البته هر یک از این پژوهش‏ها یا بسیار کلی‏نگر بوده و یا به جزئیاتی اندک از یک نقطه کاشمر بسنده کرده است. در هر حال کارهای ستودنی هستند که در آرشیو شخصی صاحبانش و یا کتابخانه بعض دانشگاه در حال خاک خوردن هستند. چند نفر از هنرمندان دیارمان نیز مستندهای در این باره کار کردند. این مستندها اشاره به برخی زوایای خاص از این مناسک و آیین‏ها دارد. به هر دلیل شاهد اکران یا پخش آنها نبودیم.

در یک نمونه فوت شادروان راستگو در حین ایفای نقش در تعزیه‏ای در روستای طرق دست‏مایه یک اثر تلویزیونی شد. متاسفانه صدا و سیمای استان هزینه‏ها را متقبل نشد. کارگردان و تصویربردار راش‏های خوبی تهیه کرده بودند. ولی عدم تامین اعتبار لازم مانع ادامه کار شد. در کاشمر کی متولی مباحث مربوط به محرم‏پژوهی است؟ لابد همه دفتر نمایندگی میراث فرهنگی در کاشمر را نشان خواهید داد. این دفتر تاکنون چند جزوه و مجموعه و آلبوم در باره محرم و تعزیه و شبیه‏خوانی و مجموعه آیین‏های این ماه تهیه و تنظیم کرده است؟ یک نکته مهم چرخش ماه محرم به عنوان یک ماه قمری در فصول هر سال شمسی است. این دفتر نمایندگی چه مطالعاتی در باره  این مهم داشته است؟ آیا در کاشمر جزوه‏ای در باره ماه محرم در نوروز یا در زمستان یا در تابستان و پاییز وجود دارد؟ شاید یکی بگوید اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان متولی این موضوع است. شاید هم بگویید شورای فرهنگ عمومی باید کاری کارستان در این حوزه از خود نشان بدهد.

شاید این مهم وظیفه مراکزآموزش عالی یا اداره آموزش و پرورش و یا شورای شهر و شهرداری باشد. شاید باید دستی از غیب برون آید و در این حوزه کار کند؟ شایدهای بسیاری را در باره غفلتمان از انجام مطالعات در باره محرم می‏توان ردیف کرد. آیا وقت آن نرسیده است که موزه‏ای ویژه شناخت مراسم ماه محرم در کاشمر  ایجاد شود؟ هنوز پیران تعزیه‏خوان و شبیه‏گردان در قید حیات هستند. هنوز نسخ تعزیه و نوحه‏های قدیمی در منطقه موجود است. کلی عکس و سند و مدرک در تکایا و هیئات مذهبی دارای قدمت بالای صد سال موجود است. به راحتی می‏توان یک مرکز پژوهشی برای محرم‏نگاری کاشمر بنیان نهاد. باید کمی همت کرد و از قالب‏های اداری و کاغذبازی‏های رایج خارج شد. این کار یک روحیه بسیجی و نظمی محکم می‏خواهد. روزگاری شورای اسلامی شهر کاشمر مجموعه‏ای موسوم به بنیاد ترشیز را  مورد حمایت قرار داده بود. فرهنگ عامه مردم کاشمر از علایق این بنیاد برای پژوهش بود.این مجموعه به هر دلیل تعطیل شد. کاش شاهد احیای آن باشیم. کاش مجموعه‏های اینچنینی در دیارمان بیشتر شوند.

پیشنهادات زیادی قابل طرح است. می‏توان مجموعه‏ای از سوی فرمانداری یا نماینده و یا حتی امام جمعه مامور این مهم شوند. یقین با کمی مطالعه و مصاحبه و کاووش در اسناد تکایا و هیئات مذهبی و حتی آرشیو محققان بومی می‏توان موارد یک بانک اطلاعاتی مناسب شهرستان تهیه کرد. می‏توان برای هر آبادی پوشه‏ای برای آیین‏های ماه محرم ایجاد کرد و تفاوت‏ها و اشتراکات را رصد نمود. این همه سوژه مناسبی برای انواع فیلم و نمایشگاه عکس، کتاب و انواع تحقیقات نوشتاری و سندپژوهی است. یادمان باشد که باید محرم را زنده نگهداریم. هویت انقلابی ایران اسلامی مدیون این ماه خدایی است. این همه مقدمه ثبت ملی بسیاری از آیین‏های منطقه خواهد بود. باید کمی همت کرد. در حال حاضر بضاعت خوبی در مراکز آموزش عالی شهرستان در این راستا مشاهد می‏شود.

یادمان باشد؛ کاشمر یک شهر مذهبی است. این دیار اهورایی به عنوان یکی از ده شهر تاریخی خراسان بزرگ در نزد علماء به نجف اصغر و قم ثانی شهرت دارد. این القاب به لطف وجود حوزه‏های علمیه پویا، بقاع متبرکه و دینمداری اهالی و ارادت ساکنانش به اهل بیت عصمت و طهارت به این دیار اهداء شده است. کاشمر یکی از 15 مناطق کشور است، که وقف در آن جایگاهی رفیع و خاص دارد. در این میان وجود قریب 700 موقوفه مختص بزرگداشت امام حسین(ع) و برگزاری مجالس عزاداری از جمله جلوه‏های ارادت مردم کاشمر به سالار شهیدان و یارانش است. در دیار ولایتمدار کاشمر تابلوهای زیبایی از ارادت اهالی به ساحت قدسی شهیدان نینوا قابل رصد است.

صددرصد مردم کاشمر شیعه‌اند. از ظهر روز اول محرم مساجد و تکایای این دیار محل اجتماع هیئتهای عزاداری می‌گردند. معمولاً هیئت‏های عزاداری به صورت گروه‏های سینه‌زنی و حتی زنجیرزنی از شب پنجم حرکت خود را در سطح شهرها و آبادی‏ها آغاز می‌کنند. مجالس روضه‌خوانی در این ماه رونقی خاص دارد. مردم از زن و مرد و کوچک و بزرگ سیاهپوش هستند. تاسوعا و عاشورا شهر محل تجمع و عزاداری دسته‌های عزاداری می‏شود. در روز تاسوعا تکیه ابوالفضلی عرصه دلدادگی اهالی به شهیدان کربلاست. روز عاشورا باغ مزار قبله عشاق اباعبدالله می‏شود. سینه‌زنی، زنجیرزنی، شبیه‌سازی، نخل‌گردانی، علم‌بندی، علم‌گردانی، شام غریبان، پرده‌خوانی، پرده‌گردانی، تعزیه و شبیه‏خوانی از شیوه‌های  رایج عزاداری در کاشمر است.

به باور اهالی از پنجم محرم به بعد هر شب اختصاص به یکی از بزرگان قیام کربلا دارد. شب پنجم با نام سفیر کربلا  حضرت مسلم بن عقیل(ع)  عجین است. شب ششم مزین به نام حضرت علی اکبر(ع) است. شب هفتم عطر حضرت علی اصغر(ع)  طفل شش ماهه امام حسین(ع) دارد. شب هشتم هنگام یتیم‏نوازی و بزرگداشت حضرت قاسم‏ بن حسن(ع) است. شب نهم  معطر به یاد و خاطره سقای لب تشنگان است. شب عاشورا نیز شکوه مجالس و محافل عزاداری به اوج خود می‏رسد. شب یازدهم شام غریبان است. سنت‏های عزاداری کاشمر جزو میراث فرهنگی و معنوی این دیار است که نسل به نسل از پدران به فرزندان رسیده و در گذر ایام باقی مانده است. این آیین‏ها، جاذبه گردشگری زیادی دارند اما متأسفانه هنوز به مراسم این ماه از این منظر توجه‏ای نشده است

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

بار گذاری نظرات قدیمی تر
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.